W domowym piecu wolno palić tylko paliwem, do którego urządzenie jest przeznaczone według instrukcji producenta. To ekogroszek, węgiel kamienny grubszych sortymentów, pellet, brykiet drzewny albo suche drewno. Spalanie odpadów jest zakazane w całej Polsce. W Małopolsce obowiązuje dodatkowo uchwała antysmogowa: zakazuje mułów, flotów i drewna o wilgotności powyżej 20%, a 31 grudnia 2026 r. mija termin wymiany kotłów klasy 3 i 4.
Poniżej wyjaśniamy, czym palić w konkretnym typie pieca, co oznaczają klasa 5 i ekoprojekt, jak rozpoznać kopciucha i jakie kary grożą za złamanie przepisów. Stan prawny na wrzesień 2026 r.
Czym wolno palić w piecu — paliwa dozwolone
O tym, czym możesz palić, decydują dwie rzeczy: instrukcja kotła (tam jest lista paliw, na które urządzenie ma certyfikat) i przepisy: krajowe oraz uchwała antysmogowa Twojego województwa. Jeśli paliwa nie ma w instrukcji, nie używaj go, nawet jeśli jest legalne.
| Paliwo | W jakim urządzeniu | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Ekogroszek | kocioł z automatycznym podajnikiem | granulacja 5–25 mm, niska spiekalność, świadectwo jakości od sprzedawcy |
| Pellet drzewny | kocioł lub palnik na pellet, piecyk pelletowy | certyfikat ENplus A1 lub DINplus, wilgotność do 10% |
| Brykiet drzewny | kocioł zasypowy, kominek, piec kaflowy | bez klejów i lepiszczy; nie nadaje się do podajnika |
| Drewno kawałkowe | kocioł zasypowy, kominek, piec kaflowy | wilgotność poniżej 20%, czyli sezonowanie przez co najmniej dwa sezony |
| Węgiel kamienny (orzech, kostka) | kocioł zasypowy przeznaczony do węgla | sortyment grubszy, świadectwo jakości; nie miał |
Nasze paliwa mają parametry pod nowoczesne kotły. Ekogroszek Premium Plus ma granulację 5–25 mm, zerową spiekalność (RI 0) i do 0,5% siarki. Brykiet RUF ma poniżej 10% wilgoci i poniżej 0,7% popiołu. Jak wybrać ekogroszek do konkretnego kotła, opisujemy w poradniku Jaki ekogroszek wybrać.
Czego nie wolno palić w piecu
Odpady — w całej Polsce, niezależnie od uchwał antysmogowych. Do pieca nie wolno wrzucać:
- plastiku, butelek, folii, opakowań po napojach i żywności,
- płyt wiórowych, MDF, sklejki i mebli, a także drewna malowanego, lakierowanego lub impregnowanego, w tym starych okien, podkładów kolejowych i malowanych palet,
- kolorowego papieru i gazet z połyskiem, kartonów po napojach,
- gumy, opon, tekstyliów, obuwia.
Czysty papier i tektura bez nadruku mogą posłużyć do rozpałki. Nie są jednak paliwem.
Zakazane paliwa. Od 2018 r. do gospodarstw domowych nie wolno sprzedawać mułów węglowych, flotokoncentratów ani węgla niesortowanego, a od 1 lipca 2020 r. także miału. Małopolska uchwała antysmogowa zakazuje ponadto palenia paliwami, które mają ponad 15% frakcji 0–3 mm, oraz drewnem i biomasą o wilgotności powyżej 20%.
Uchwała antysmogowa w Małopolsce — co obowiązuje w 2026 roku
Uchwała antysmogowa dla Małopolski (nr XXXII/452/17 z 23 stycznia 2017 r., zmieniona uchwałą nr LIX/842/22 z 26 września 2022 r.) obowiązuje w całym województwie z wyjątkiem Krakowa. Dotyczy więc m.in. Nowego Sącza, Podegrodzia i całej Sądecczyzny.
| Urządzenie | Wymóg |
|---|---|
| Kotły bez klasy (kopciuchy) | wymiana do 30 kwietnia 2024 r. — termin minął |
| Kotły klasy 3 i 4 | wymiana do 31 grudnia 2026 r. |
| Kotły klasy 5 zainstalowane przed 1 lipca 2017 r. | mogą pracować do końca żywotności |
| Kotły instalowane od 1 lipca 2017 r. | muszą spełniać ekoprojekt; na paliwa stałe tylko z automatycznym podawaniem paliwa, bez rusztu awaryjnego |
| Kominki, piece kaflowe, kozy, kuchnie | od 1 maja 2024 r. muszą spełniać ekoprojekt albo mieć sprawność co najmniej 80%, albo zostać zmodernizowane lub wymienione |
W Krakowie obowiązuje osobna uchwała: od 1 września 2019 r. zakaz palenia jakimikolwiek paliwami stałymi, również drewnem i pelletem.
W internecie często można trafić na informację, że zakaz palenia węglem został uchylony. W Małopolsce tak nie jest. W 2022 r. sejmik przesunął terminy wymiany kotłów o dwa sezony grzewcze, ale uchwała nadal obowiązuje. W innych województwach terminy i zakazy są inne, więc zawsze sprawdzaj uchwałę swojego sejmiku.
Co oznacza 5 klasa kotła i ekoprojekt
Klasa 5 to najwyższa klasa emisji według normy PN-EN 303-5:2012. Kocioł klasy 5 spala paliwo czyściej i sprawniej niż kotły klasy 3 i 4, które w Małopolsce trzeba wymienić do końca 2026 r.
Ekoprojekt (ecodesign) to wymagania unijne, które obejmują nie tylko emisję w pełnej mocy, ale też sprawność sezonową i emisję przy pracy na niższej mocy. Wszystkie nowe kotły na paliwa stałe sprzedawane w UE muszą je spełniać.
Klasę sprawdzisz na tabliczce znamionowej kotła albo w certyfikacie z badań emisji. Jeśli tabliczki nie ma i producent nie wydał certyfikatu, kocioł traktuje się jako pozaklasowy.
Kopciuch — jak go rozpoznać i do kiedy można nim palić
Kopciuch to potoczna nazwa kotła lub pieca bez klasy emisyjnej: starego, zasypowego, zwykle z rusztem, bez tabliczki znamionowej ani certyfikatu. W Małopolsce kopciuchy trzeba było wymienić do 30 kwietnia 2024 r., więc dziś nie wolno ich używać.
Czy piec kaflowy to kopciuch? W rozumieniu uchwały nie: piec kaflowy to miejscowy ogrzewacz, tak jak kominek czy koza. Od 1 maja 2024 r. musi jednak spełniać ekoprojekt albo mieć sprawność co najmniej 80%. W przeciwnym razie trzeba go zmodernizować (np. wstawić wkład lub filtr) albo wyłączyć z użytku.
Czym palić w kotle 5 klasy
Dokładnie tym, co jest w instrukcji Twojego kotła. W praktyce:
- kocioł z podajnikiem na ekogroszek — ekogroszek o granulacji zwykle 5–25 mm i niskiej spiekalności; spieki blokują palnik i podajnik;
- kocioł pelletowy — pellet klasy A1; pellet o gorszych parametrach zostawia więcej popiołu i zapycha palnik (ile go potrzeba na sezon, liczymy w poradniku Ile pelletu na sezon grzewczy);
- kocioł zasypowy 5 klasy (w Małopolsce tylko taki, który zainstalowano przed 1 lipca 2017 r.) — paliwo wskazane przez producenta: najczęściej węgiel orzech, drewno albo brykiet drzewny.
Uwaga na brykiet w kotłach z podajnikiem: kostki są za duże dla ślimaka i go zablokują. Więcej o tym w poradniku Brykiet drzewny do kominka i kotła.
Deklaracja CEEB — „czym się pali w piecu”
Każdy właściciel lub zarządca budynku musi zgłosić źródło ciepła do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB). Nowe źródło, na przykład kocioł po wymianie, zgłasza się w ciągu 14 dni od uruchomienia. Deklarację składa się przez internet na stronie zone.gunb.gov.pl albo papierowo w urzędzie gminy.
Kontrole i kary
Przestrzeganie uchwały antysmogowej kontrolują upoważnieni pracownicy gminy, straż gminna lub miejska i policja. Mogą wejść na posesję, obejrzeć kocioł i pobrać próbkę popiołu. Za palenie niedozwolonym paliwem albo w kotle, który powinien już być wymieniony, grozi mandat do 500 zł, a w sądzie grzywna do 5 000 zł. Brak deklaracji CEEB również może skończyć się grzywną.
Najczęstsze pytania
Czym można palić w piecu kaflowym?
Drewnem o wilgotności poniżej 20% i brykietem drzewnym, jeśli producent pieca lub wkładu je dopuszcza. W Małopolsce piec kaflowy musi od 1 maja 2024 r. spełniać ekoprojekt albo mieć sprawność co najmniej 80%.
Czy brykiet drzewny można palić w zwykłym piecu?
Tak, w kotle zasypowym, kominku i piecu kaflowym, jeśli instrukcja dopuszcza drewno. Nie nadaje się do kotłów z automatycznym podajnikiem, bo kostki blokują ślimak.
Czy od 2027 roku w Małopolsce będzie można palić węglem?
Tak, ale tylko w kotle klasy 5 lub spełniającym ekoprojekt i tylko węglem spełniającym wymagania uchwały, np. ekogroszkiem w kotle z podajnikiem. Wyjątkiem jest Kraków, gdzie paliw stałych nie wolno używać od 2019 r.
Czym najtaniej palić w piecu?
Tym, do czego jest przystosowany Twój kocioł. Zmiana paliwa wymaga zwykle zmiany kotła lub palnika. Ceny paliw porównuj w złotówkach za GJ, a nie za tonę; dla pelletu robimy to co miesiąc w zestawieniu cen pelletu.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przepisy antysmogowe różnią się między województwami i bywają zmieniane — przed wymianą kotła sprawdź aktualną treść uchwały swojego sejmiku lub zapytaj w urzędzie gminy.
Szukasz paliwa do kotła 5 klasy? Zobacz ekogroszek, pellet i brykiet drzewny. Pytania: +48 668 88 52 52, kontakt@dobryopal.pl. Odbiór osobisty: 33-386 Brzezna 614, wysyłka paletowa w całej Polsce.
